Puberteit
Puberteit
In de puberteit verandert er veel. Niet alleen de hersenstructuur en het lichaam van je kind verandert. Ook sociaal-emotioneel gebeurt er van alles.
Veranderingen
In de puberteit vinden er allerlei ontwikkelingen in de hersenen plaats. De hersenen moeten zich nog meer ontwikkelen dan we vroeger dachten. Pubers hebben daardoor soms moeite met concentreren en weloverwogen keuzes maken. Ook het lichaam van pubers ontwikkelt zich onder invloed van hormonen in de richting van volwassenheid. Dat gebeurt niet bij iedereen op dezelfde leeftijd. Pubers krijgen seksuele gevoelens en gaan zich anders gedragen.
Al deze veranderingen hebben gevolgen voor hun sociaal-emotionele ontwikkeling. De leeftijd waarop je kind in de puberteit komt, kan nogal verschillen. Meisjes beginnen eerder met een snelle groei dan jongens.
Identiteit in de puberteit
Pubers groeien toe naar zelfstandigheid. Ze zijn veel met zichzelf bezig en gaan ontdekken wie ze zijn; ze ontwikkelen hun eigen identiteit. Ze kijken kritisch naar zichzelf. Wat kan ik, hoe zie ik eruit? Ze zijn daar onzeker over en daardoor ook kwetsbaar.
- Pubers vinden hun culturele identiteit belangrijk. Ze kunnen zich afvragen of ze Turk of Marokkaan of Surinamer zijn of Nederlander, vegetariër of dierenbeschermer, Jehovagetuige of atheïst.
- De jeugdcultuur heeft veel invloed, want pubers zoeken idolen en trendsetters als voorbeelden.
- Hun nieuwe identiteit benadrukken pubers met kleding. De stijlen lopen uiteen. Ze kunnen kiezen voor zwarte gothic kleding, of bijvoorbeeld voor een sexy, chique of sportieve stijl. Moslimmeisjes kiezen soms ineens voor een hoofddoek.
Losmaken van de ouders
Pubers gaan zich losmaken van hun ouders.
- Ze willen zelf beslissingen nemen.
- Ze willen experimenteren en hebben daarvoor meer vrijheid nodig.
- Door bijvoorbeeld kleding en gedrag zetten pubers zich af tegen hun ouders.
- Ze snappen er niets van dat ouders wel eens ongerust zijn.
- Soms kiezen pubers een andere volwassene als praatpaal.
- Ze krijgen hechtere vriendschappen en de invloed van hun vriendenkring wordt groter dan die van hun ouders.
Filmpje: Omgaan met het zelfstandig worden van je puber
Humeurig
Kinderen in de puberteit hebben vaak last van stemmingswisselingen. Ze kunnen op het ene moment de slappe lach hebben en een halfuur later erg chagrijnig zijn. Ze willen op deze leeftijd graag nieuwe dingen uitproberen en onafhankelijker worden. Daardoor lopen ze nogal eens tegen de grenzen op die je als ouders aan hen stelt.
Pubers hebben als het ware een natuurlijke drang om in te gaan tegen gezag. Ze willen op hun eigen manier leven, maar komen daarin met ouders en leraren in conflict.
Moe
Is je kind vaak moe, slaapt het lang uit en hangt het veel op de bank? Dat is in deze leeftijdsfase heel normaal. In de puberteit groeien jongeren hard en worden ze geslachtsrijp. Dat kost veel energie. Ze hebben daarom ook veel slaap nodig: ongeveer negen tot tien uur per nacht.
Pubers worden later op de dag moe dan jongere kinderen. Daarom kunnen ze langer opblijven. Ze moeten dan eigenlijk ook later opstaan om toch negen tot tien uur slaap te krijgen. Dat kan niet, omdat ze op tijd naar school moeten. Een puber slaapt daardoor vaak te weinig.
Wat kun je als ouder doen?
Het is belangrijk om je kind aan te moedigen om zich onafhankelijk te gedragen en zelf initiatieven te nemen. Conflicten horen er vaak ook bij. Het is goed dat je grenzen blijft stellen, maar vooral open praten met je kind is in deze fase nodig.
Filmpje: Omgaan met de gevoelens van je puber
Puber zijn in coronatijd
Voor jou en je puber kan de coronatijd extra lastig zijn. Op NJi.nl vind je tips over hoe je hier als ouder mee om kunt gaan.
Voor jou
- Kinderwens
- Zwanger
- Ben ik zwanger?
- Gezondheid en voeding
- Gezondheid
- Voeding
- Veiligheid
- Ziek tijdens de zwangerschap
- Buitenbaarmoederlijke zwangerschap
- Cytomegalie virus (CMV)
- De vijfde ziekte
- Ernstig hoge bloeddruk
- Heftige stemmingswisselingen
- Hoge bloeddruk
- Listeria en toxoplasmose
- Mola-zwangerschap
- Pre-eclampsie en HELLP-syndroom
- Prenatale depressie
- Rodehond
- Soa en zwangerschap
- Trombose
- Waterpokken
- Zwangerschapsdiabetes
- Vakantie
- Genotmiddelen
- Onderzoeken tijdens de zwangerschap
- Zwangerschapsonderzoeken
- Kans op kind met een aandoening
- Echo
- Pretecho
- 13- en 20-wekenecho
- Waarom een 20-wekenecho?
- Hoe verloopt een 20 wekenecho?
- Bloedonderzoek
- Rhesus
- Soatest
- Screening op down-, edwards- en patausyndroom
- Wat is downsyndroom?
- Kiezen voor een screening
- Uitslag screening downsyndroom
- Lichamelijk onderzoek
- Vervolgonderzoek
- Vlokkentest
- Vruchtwaterpunctie
- Slecht nieuws
- De verloskundige
- Tijdens de zwangerschap
- Lichamelijke veranderingen en klachten
- Veranderingen tijdens zwangerschap
- Angst voor de bevalling
- Bandenpijn
- Bekkenklachten
- Benen
- Bloedarmoede
- Bloedneus en bloedend tandvlees
- Borsten
- Brandend maagzuur
- Buik
- Buikpijn
- Duizeligheid en hartkloppingen
- Haargroei en puistjes
- Harde buiken en rugpijn
- Jeuk
- Kortademigheid
- Kramp
- Misselijkheid en braken
- Spataderen en aambeien
- Stress
- Angst tijdens zwangerschap
- Striae
- Tintelende en slapende handen
- Vaak plassen en urineverlies
- Vaginaal bloedverlies
- Veranderde smaak- en eetbehoefte
- Vermoeidheid en stemmingswisselingen
- Versterkte vaginale afscheiding
- Verstopping
- Vocht vasthouden
- Voorweeën
- Wisselend humeur
- Zwangerschapsmasker
- Veranderingen in je gezin
- Lichamelijke veranderingen en klachten
- Ontwikkeling van de baby
- Meerlingzwangerschap
- Voorbereiding geboorte
- Bevalling
- Ongewenst zwanger
- De baby overlijdt
- Baby
- Kraamtijd
- Voeding
- Borstvoeding
- Borstvoeding geven
- Kiezen voor borstvoeding
- Hoe werkt borstvoeding?
- De baby aanleggen
- De eerste dagen
- Borstvoeding houdingen
- Het aantal voedingen
- Gaat borstvoeding geven goed?
- Als borstvoeding geven niet goed gaat
- Clustervoeden en regeldagen
- Twee kinderen aan de borst
- Nachtvoedingen
- Problemen met de tepels
- Stuwing
- Borstontsteking
- Stoppen met borstvoeding
- Gezond leven als je borstvoeding geeft
- Kolven
- Flesvoeding
- Vaste voeding
- Overgevoelig voor voedsel
- Borstvoeding
- Gezondheid en veiligheid
- Jeugdgezondheidszorg
- Digitaal dossier JGZ
- Vaccineren
- Ziekten en aandoeningen
- Allergieën
- Amandelen
- Apneu
- Piepende ademhaling
- Berg
- Bijoor
- Eczeem
- Epilepsie
- Gordelroos
- Griep
- Hazenlip
- Hepatitis B
- Herpes
- Hersenvliesontsteking
- Heupdysplasie
- HiB-ziekten
- Hiv en aids
- Krentenbaard
- Meningokokken
- Mond- en voetzeer
- Navelbreuk
- Oorontsteking
- Open rug
- Pseudo-kroep
- RS-virus (RSV)
- Roodvonk
- Shaken baby syndroom
- Spruw
- Vijfde ziekte
- Waterhoofd
- Waterpokken
- Worminfecties
- Wratten
- Zesde ziekte
- Ziekte van Lyme
- Klachten en verschijnselen
- Aardbeienvlek
- Aften
- Bloed in de luier
- Bloedarmoede
- Buikpijn
- Darmkrampjes
- Diarree
- Harde ontlasting
- Hartruis
- Hik
- Koorts
- Koortslip
- Kort tongriempje
- Luieruitslag
- Mongolenvlek
- Ondertemperatuur
- Ooievaarsbeet
- Oorpijn
- Opgezette lymfeklieren
- Reflux en ruminatie
- Spugen
- Traanoogje
- Vaginale afscheiding
- Verkoudheid
- Vieze oogjes
- Wijnvlek
- Veilig in het verkeer
- Veiligheid in en om het huis
- Afscheid nemen van je baby
- Ontwikkeling
- Gedrag
- Verzorging
- Spelen
- Opvoeden
- Media
- Vakantie en vrije tijd
- Peuter
- Opvoeden
- Ontwikkeling
- Gedrag
- Media
- Voeding
- Gezondheid
- Jeugdgezondheidszorg
- Digitaal dossier JGZ
- Vaccineren
- Ziekten en aandoeningen
- Ziekenhuisopname
- Allergieën
- Amandelen
- Apneu
- Piepende ademhaling
- Blaasontsteking
- Bloedarmoede
- Diabetes
- Eczeem
- Epilepsie
- Gordelroos
- Griep
- Hazenlip
- Hepatitis B
- Herpes
- Hersenvliesontsteking
- HiB-ziekten
- Hiv en aids
- Hoofdluis
- Hooikoorts
- Huidvlekken
- Krentenbaard
- Mond- en voetzeer
- Navelbreuk
- Meningokokken
- Oorontsteking
- Open rug
- Pseudo-kroep
- RS-virus (RSV)
- Roodvonk
- Scoliose
- Trommelvliesbuisjes
- Vijfde ziekte
- Waterpokken
- Worminfecties
- Wratten
- Ziekte van Lyme
- Ziekte van Pfeiffer
- Zwemmerseczeem
- Klachten en verschijnselen
- Psychische gezondheid
- Besnijdenis
- Veiligheid
- Verzorging
- School
- Spelen
- Sport en beweging
- Vakantie en vrije tijd
- Basisschoolkind
- Opvoeden
- Opvoedtips
- Positief opvoeden
- Opvoeden zonder geweld
- Opvoedingsondersteuning
- Apart zetten
- Belonen
- Consequent zijn
- Delen
- Grenzen stellen
- Meehelpen in het huishouden
- Negeren
- Omgaan met gevoelens
- Protest
- Regels opstellen
- Rust, reinheid en regelmaat
- Ruzie
- Straffen
- Verbieden
- Financiële opvoeding
- Sparen
- Zakgeld
- Sinterklaas
- Gedrag
- Media
- Mediaopvoeding
- Mediagebruik
- Mediagebruik 4 – 6 jaar
- Mediagebruik 6 – 9 jaar
- Mediagebruik 9 – 12 jaar
- Adviezen mediagebruik kinderen
- Hulpmiddelen media
- Geschikte media kinderen
- Virtual Reality
- Vloggers en vloggen
- Online reclame
- Foto’s op internet
- Foto’s van je kind op school
- Geweld in games
- Gameverslaving kinderen
- Tips beeldschermgebruik
- Veiligheid online
- Voeding
- Gezondheid
- Jeugdgezondheidszorg
- Digitaal dossier JGZ
- Vaccineren
- Ziekten en aandoeningen
- Ziekenhuisopname
- Allergieën
- Apneu
- Astma
- Blaasontsteking
- Bloedarmoede
- Coronavirus
- Diabetes
- Eczeem
- Epilepsie
- Gordelroos
- Griep
- Hart- en vaatziekten
- Hazenlip
- Herpes
- Hersenvliesontsteking
- HiB-ziekten
- Hiv en aids
- Hoofdluis
- Hooikoorts
- Huidvlekken
- Kinderziektes
- Krentenbaard
- Meningokokken
- Mond- en voetzeer
- Navelbreuk
- Oorontsteking
- Open rug
- Pseudo-kroep
- Scoliose
- Trommelvliesbuisjes
- Waterpokken
- Worminfecties
- Wratten
- Ziekte van Lyme
- Knieklachten
- Ziekte van Pfeiffer
- Zwemmerseczeem
- Klachten en verschijnselen
- Psychische gezondheid
- Veiligheid
- Ontwikkeling
- Motoriek
- Zintuigen
- Plassen en poepen
- Lichamelijke ontwikkeling
- Veranderend lichaam en (pre)puberteit
- Geslachtsontwikkeling
- Seksuele opvoeding 4-6 jaar
- Seksuele opvoeding 6-9 jaar
- Seksuele opvoeding 9-12 jaar
- Seksuele ontwikkeling 4-6 jaar
- Seksuele ontwikkeling 6-9 jaar
- Seksuele ontwikkeling 10-12 jaar
- Lichaamshaar
- Menstruatie
- Maandverband en tampons
- Zaadlozing
- Seksuele oriëntatie
- Genderidentiteit en transgender
- Jongensbesnijdenis
- Meisjesbesnijdenis
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Verstandelijke ontwikkeling
- Vrienden
- Spraak- en taalontwikkeling
- School
- Verzorging en uiterlijk
- Vrije tijd en vakantie
- Sport en beweging
- Opvoeden
- Puber
- Gedrag
- Opvoeden
- Media
- Vrije tijd
- Voeding
- Gezondheid
- Digitaal dossier JGZ
- Jeugdgezondheidszorg
- Verzorging en uiterlijk
- Depressie
- Eetstoornissen
- Psychische gezondheid
- Soa’s
- Ziekten en aandoeningen
- Acne
- Allergieën
- Apneu
- Astma
- Blaasontsteking
- Bloedarmoede
- Candida
- Diabetes
- Eczeem
- Epilepsie
- Gordelroos
- Griep
- Hart- en vaatziekten
- Hazenlip
- Herpes
- Hersenvliesontsteking
- HiB-ziekten
- Hoofdluis
- Hooikoorts
- Huidvlekken
- Meningokokken
- Oorontsteking
- Scoliose
- Trommelvliesbuisjes
- Worminfecties
- Wratten
- Ziekte van Lyme
- Knieklachten
- Ziekte van Pfeiffer
- Zwemmerseczeem
- Klachten en verschijnselen
- Vaccinaties
- Veilig in het verkeer
- Genotmiddelen
- Ontwikkeling
- Lichamelijke ontwikkeling
- Seksuele ontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Temperament
- Puberteit
- Sociale vaardigheden
- Emotionele ontwikkeling
- Zelfbeeld
- Negatief zelfbeeld
- Zelfvertrouwen
- Verlegenheid
- Onzekerheid
- Zelfstandig worden
- Weerbaarheid
- Bang
- Stress
- Faalangst
- Faalangst herkennen
- Faalangstig kind helpen
- Verliefdheid en seks
- Schaamte
- Verdriet
- Rouwverwerking bij overlijden
- Verstandelijke ontwikkeling
- Vrienden
- Spraak- en taalontwikkeling
- School
- Sport en beweging
- Wonen en werken
- Jongvolwassene
- Ongewenst gedrag
- Ontwikkeling
- Gezondheid
- Opvoeden
- Voeding
- Genotmiddelen
- Veilig in het verkeer
- Vrije tijd
- School en studie
- Wonen en werken
- Geldzaken
- Ouderschap
- Ik als ouder
- Relatie en gezin
- Problemen in het gezin
- Scheiden en kinderen
- Werk en kinderen
- Geld en kinderen
- Je kind beschermen
- Zorgintensieve gezinnen